Funderingsherstel

Aardbevingsgebied Groningen

Funderingsschade in Groningen is een gevolg van de gaswinning en de aardbevingen die daardoor veroorzaakt worden. Aardbevingen veroorzaken trillingen die de funderingen van gebouwen aantasten en schade verergeren, vooral in combinatie met bodemdaling en slappe bodemlagen. Gevolg is onder andere verzakkingen, scheuren in muren en plafonds, en verzakte vloeren. 

Oorzaken:

• Aardbevingen: De trillingen van de aardbevingen veroorzaken schade aan gebouwen, waarbij ook funderingen worden aangetast.
• Bodemdaling: Het weghalen van gas uit de grond zorgt voor bodemdaling, wat de funderingen onder druk zet.
• Slappe bodem: Veel gebouwen in Groningen staan op slappe bodemlagen, wat de schade aan funderingen verergert.
• Oude funderingen: Verouderde funderingen, zoals die op houten palen, zijn extra kwetsbaar. 

Daling van grondwaterstanden

Waterschappen spelen een rol bij funderingsschade door daling van grondwaterstanden, met name door te pleiten voor een grondwaterbeheer dat de balans herstelt, het voorkomen van drooglegging en het beperken van onttrekkingen. De funderingsproblematiek is complex omdat het gaat om de taken van waterschappen, gemeenten en huiseigenaren, waarbij de huiseigenaar in de regel financieel verantwoordelijk is voor de schade aan de fundering. Maatregelen om schade te beperken kunnen bestaan uit het sturen op infiltratie, het niet te dicht planten van bomen bij kwetsbare panden en het in beeld brengen van risicogebieden.

Mijnbouw Limburg

Funderingsschade in Zuid-Limburg wordt veroorzaakt door de gevolgen van de voormalige steenkoolwinning. Dit komt met name door de instabiliteit van de bodem na het sluiten van de mijnen, waardoor de grond kan verzakken, en door stijgend mijnwater, dat bodembewegingen kan veroorzaken. Deze bewegingen kunnen scheuren in muren en funderingen veroorzaken.

Oorzaken:

• Instabiele bodem door lege mijngangen: Na het sluiten van de mijnen werd het proces gestaakt, waardoor de ondergrond instabiel is geworden. Door de lege ruimtes kunnen verzakkingen ontstaan.
• Stijgend mijnwater: Het mijnwater dat tijdens de mijnbouw werd weggepompt, stijgt langzaam weer naar het oude niveau. Dit kan leiden tot grondbewegingen, zettingen en schade aan woningen en gebouwen.
• Nieuwe schade na sluiting: Deze effecten kunnen nog steeds optreden, tientallen jaren na de sluiting van de mijnen, en veroorzaken mogelijk nieuwe schade. 

Problemen met houten funderingspalen

Problemen met houten funderingspalen ontstaan vooral door paalrot (door schimmels en bacteriën) als het grondwaterpeil daalt, waardoor de palen droog komen te staan. Kenmerken van deze problemen zijn scheuren in muren, klemmende deuren en ramen, en verzakkingen of scheve vloeren. Dit komt vooral voor in veen- en kleigebieden, en wordt verergerd door klimaatverandering en bodemdaling. 

Oorzaken

• Paalrot: Houten palen rotten door schimmels en bacteriën die zuurstof nodig hebben. Dit gebeurt wanneer palen droog komen te staan door een dalend grondwaterpeil.
• Veranderende grondwaterstand: Langere periodes van droogte door klimaatverandering zorgen voor een lager grondwaterpeil, wat paalrot in de hand werkt.
• Bodemdaling: Bodemdaling, zoals in veen- en kleigebieden, kan een belangrijke oorzaak zijn van funderingsproblemen.
• Negatieve kleef: De paal wordt naar beneden getrokken door krimpende of verzakkende grond. 

Inklinken van veengronden

Inklinken van veengronden is het proces waarbij de bodem in volume afneemt doordat water wordt onttrokken, wat leidt tot bodemdaling. Dit gebeurt omdat veen, dat voor het grootste deel uit organisch materiaal en water bestaat, inkrimpt wanneer het droger wordt. Wanneer dit organische materiaal ook nog in contact komt met lucht, oxideert en verteert het, wat het inklinken versterkt.

Oorzaken

• Ontwatering: Het verlagen van de grondwaterstand, bijvoorbeeld voor landbouw of drainage, is de hoofdoorzaak van inklinking.
• Oxidatie: Zodra het veen boven de grondwaterstand komt en in contact komt met zuurstof, begint het af te breken (oxideren) door micro-organismen. Dit proces leidt tot verdere volumevermindering.
• Gewicht: Het gewicht van de bovenliggende grondlagen of gebouwen kan ook bijdragen aan samenpersing van de veengrond.
• Ander gebruik: Gaswinning, zoals in Groningen, kan ook leiden tot bodemdaling. Het winnen van gas vermindert de druk in diepe ondergrond, waardoor de bovenliggende bodem zakt.